دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام فصلنامه علمی تخصصی فرهنگ پژوهش 10 شماره 32- زمستان 1396 2018 02 20 Political Requirement in Islamic Political Philosophy الزام سیاسی در فلسفه سیاسی اسلام 5 30 66697 10.22081/fpq.2018.66697 FA محمد میثمی دانشگاه Journal Article 2017 12 01 الزام سیاسی در عمدة متون و نوشته‎ها در ضمن بحث مشروعیت سیاسی مورد بحث قرار می‏گیرد. چرایی اطاعت‏پذیری و اینکه «چرا انسان‏ها باید از حاکم در جامعه اسلامی اطاعت کنند؟» از منظر فلسفه سیاسی اسلام با روشی توصیفی تحلیلی پاسخ داده می‏شود. توجیه الزام سیاسی در نظام‏های سیاسی گوناگون متفاوت است. هر نظامی بر اساس اعتقادات و اهدافی که از زندگی اجتماعی سیاسی دنبال می‏کند به نحوی این مسئله را توجیه می‎‏کند. دیدگاه‏های غیر دینی با اصولی مانند قانون طبیعی یا اراده انسانی در قالب؛ اختیارگرایی، غایت‏گرایی و وظیفه‏گرایی و در مقابل دیدگاه‏های مبتنی بر حاکمیت الهی با تاکید بر مرجعیت الهی در صدد توجیه و تبیین اطاعت‏پذیری از حاکم می‏باشند. رویکردهای مذهبی به ویژه اسلامی، الزام سیاسی را در قالب یک اندیشه‏ی وحیانی و مدعی سیاست ارایه می‏کنند و عمل درست را با توجه به محتوای دینی توجیه می‏کنند، در چنین حالتی الزام سیاسی به گونه‏ای الزام دینی می‏باشد؛ یعنی تعهد و تکلیف فرد به متابعت از حاکمیت الهی و قوانینی که از سوی یک مرجع ماورایی طبیعی و توسط واسطه‏ای به مردم ابلاغ گشته است. در فلسفه سیاسی اسلام، با بیان مبانی؛ خداشناسی، انسان‏شناسی و فرجام‏شناسی و گره زدن آْن‏ها به یکدیگر لزوم اطاعت از حاکم الهی اثبات می‏شود. با توجه به خصوصیات انسانی و اجتماعی نوع بشر، اثبات حقانیت حاکمیت الهی با براهین عقلی و سعادت‏طلبی ذاتی انسان‏ها اثبات می‏شود. به دنبال توجیه لزوم اطاعت‏پذیری و الزام سیاسی در برابر حاکم الهی، ثمرات و آثار فراوانی در ابعاد فردی و اجتماعی زندگی انسان برای او اثبات می‏گردد. به این ترتیب است که انسان به رغم خصلت آزادی‏خواهانه و میل و گرایش طبیعی به آزادی، خودخواسته و با میل باطنی، خویشتن را در چارچوب این الزامات که به ظاهر نوعی محدودیت است قرار می‏دهد.

https://fpq.bou.ac.ir/article_66697_f369c30f9b1881e481fc6d4ff4f78f60.pdf

دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام فصلنامه علمی تخصصی فرهنگ پژوهش 10 شماره 32- زمستان 1396 2018 02 20 Reflections on the Islamic Revolution of Iran in Iraq and Syria based on Broadcast Theory بازتاب انقلاب اسلامی ایران در عراق و سوریه براساس نظریه پخش 31 56 66698 10.22081/fpq.2018.66698 FA عبدالله نوری گلجائی دانشگاه Journal Article 2017 11 16 انقلاب اسلامی ایران در بهمن ماه سال ۱۳۵۷ هجری خورشیدی با مشارکت طبقات مختلف مردم، بازاریان، احزاب سیاسی، روشنفکران، دانشجویان، روحانیون و دیگر اقشار مخالف حکومت پهلوی در ایران انجام پذیرفت (تاریخچه) با وجود نگاشته شدن آثاری درباره بازتاب انقلاب اسلامی ایران در عراق و سوریه (پیشینه) هنوز مقایسه بازتاب انقلاب اسلامی در عراق و سوریه که حزب واحدی به نام حزب بعث داشتند بر اساس نظریه پخش به خوبی تبیین نشده است. (مسئله) بنابراین سوالی که در این پژوهش طرح می‎شود این است که بازتاب انقلاب اسلامی ایران در عراق و سوریه بر اساس نظریه پخش چگونه است؟ (سوال اصلی) امروزه بر جهانیان ثابت شده که پیروزی انقلاب اسلامی ایران بر دو کشور عراق و سوریه بعثی بازتاب داشته و تاثیرگزار بوده است. (فرضیه) در این پژوهش برای پاسخ به سوال اصلی از روش توصیفی، تحلیلی و استنباطی با استفاده از نظریه پخش استفاده شده است (روش) میزان اثرگزاری انقلاب اسلامی در دو کشور عراق و سوریه متفاوت بوده بطوریکه در کشور عراق موجب رشد نهضت‎های اسلامی- انقلابی ازجمله (جریان حکیم - صدر) گردیده درحالیکه در کشور سوریه بسیاری از این گروه‎ها ازجمله (جریان اخوان المسلمین) به انزوا رفته‎اند. (یافته ها)

https://fpq.bou.ac.ir/article_66698_09937d1df102b8cf3b9fd99dd452f1ca.pdf

دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام فصلنامه علمی تخصصی فرهنگ پژوهش 10 شماره 32- زمستان 1396 2018 02 20 The Strategic Capacity of Cultural Diplomacy of the Islamic Republic of Iran In strengthening the Shiites of the Azerbaijan Republic بررسی ظرفیت‎های راهبردی دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در تقویت شیعیان جمهوری آذربایجان 57 110 66699 10.22081/fpq.2018.66699 FA صالح پورمند دانشگاه Journal Article 2018 01 20 جمهوری آذربایجان به لحاظ درصد جمعیت، دومین کشور شیعه درجهان اسلام است. مسلمانان 93 درصد جمعیت آن را تشکیل می‌دهند که از این تعداد 70 تا 75 درصد شیعه و بقیه اهل تسنن هستند. عواملی همچون موقعیت راهبردی، رشد اسلام‌گرایی، خلاء اعتقادی و فرهنگی، توجه محافل صهیونیستی و غربی و رشد فعالیت‎های پان‌ترکیسم در این کشور و محدودیت‌های حکومت برای گروه‌های شیعی و چالش‌های ناشی از آن، بررسی دیپلماسی فرهنگی در آذربایجان را ضروری می‌نماید. اگرچه طلاب تحصیل کرده در حوزه‎های علمیه ایران نقش به‌سزایی در گسترش اسلام‌گرایی دارند، اما دولت و جریان‌های وابسته غیرمذهبی و نیروهای خارجی، مانع مهم در روند گسترش دین در این جامعه محسوب می‎شوند. وجود ظرفیت‎های مشترک به‌ویژه در حوزه تاریخی - فرهنگی، فرصت‎های بسیار مناسبی برای حضور مؤثر جمهوری اسلامی ایران است تا با استفاده از ابزارهای فرهنگی در دیپلماسی با سهولت و عمق بیشتری در لایه‌های زیرین جامعه نفوذ پیدا کند. در این تحقیق از روش مطالعات اسنادی و میدانی شامل مصاحبه و معاینات و مشاهدات محقق استفاده شده و در تحلیل داده‎ها و تبیین استراتژی‌ها بر اساس چهار تحلیل ST (استراتژی تنوع بخشی)، SO (استراتژی رقابتی-تهاجمی)، WO (استراتژی بازنگری) و WT (استراتژی تدافعی) صورت می‌گیرد. ره‌آورد نهایی این تحقیق آن است که با توجه به رویکرد حاکمیت آذربایجان در حوزه دین، و با توجه به عدم همکاری حکومت در جهت حضور و استقرار عناصر انسانی با رویکرد تبلیغی تشیع، به نظر می‎رسد ضمن حضور در عرصه نشریات، رسانه‌ها، شبکه‌ها یا برنامه‎های تلویزیونی و رادیویی باید از ظرفیت رسانه‎های آزادتر مثل فضاهای سایبری و مجازی استفاده بیشتر و بهتری برد و به صورت نامحسوس و با ایجاد کمترین تنش، احساس نیاز به مبانی اصیل اسلامی را در توده‎های مردمی آذربایجان ایجاد کرد. این احساس نیاز، ظرفیتی ایجاد می‎کند تا حاکمیت در پاسخ به فشار افکار عمومی با جریان فرهنگی - شیعی همراهی نسبی پیدا کرده و برخی امور را تسهیل کند.

https://fpq.bou.ac.ir/article_66699_e98a4c88d9e311d5edfcea5c15ecd2c0.pdf

دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام فصلنامه علمی تخصصی فرهنگ پژوهش 10 شماره 32- زمستان 1396 2018 03 11 Jurisprudential review of citizens' right to elect and supervise authorities بررسی فقهی حق شهروندان در انتخاب و نظارت بر مسئولین 111 132 66700 10.22081/fpq.2018.66700 FA سید علی پنجتنیان دانشگاه Journal Article 2017 12 08 از میان حقوق سیاسی شهروندی، حق انتخاب و نظارت بر مسئولین از اهمیت ویژه‎ای برخوردار است. ما در نوشتار حاضر به بررسی فقهی این حق می‎پردازیم. ابتدا به بررسی امکان ثبوتی این حق پرداخته و اشکال خود متناقض بودن (پارادوکس) این حق را با توجه به اندیشه سیاسی اسلام که مشروعیت حاکمیت را از بالا به پایین و متعلق به خدا می‎داند، مطرح و به جواب آن می‎پردازیم. بعد از آن، قاعده کلی و قانون بالادستی در مورد بحث را از ادله و امارات، استخراج کرده که هنگام شک بتوان به این قاعده رجوع کرد. سپس به بررسی ادله خاص در مورد بحث می‎پردازیم از جمله قرآن، روایات، سیره عقلاء، سیره معصومین و اصحاب، و دلیل عقل. و در نهایت به بررسی اصل عملی که در مورد بحث جاری می‎شود، پرداخته می‎شود. تلاش نگارنده بر این بوده است که شیوه به کاربسته شده، شیوه اجتهادی که فقهاء در طرح بحث از آن استفاده می‎کنند، باشد.

https://fpq.bou.ac.ir/article_66700_68415b059d964a1fd0d2658dbe4bf230.pdf

دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام فصلنامه علمی تخصصی فرهنگ پژوهش 10 شماره 32- زمستان 1396 2018 03 11 Recent developments in the Middle East and threats to the security environment of Iran تحولات اخیر خاورمیانه و تهدیدات محیط امنیتی ایران 133 164 66701 10.22081/fpq.2018.66701 FA عباس مکرمی دانشگاه Journal Article 2017 11 15 یکی از اساسی‌ترین مسائل جمهوری اسلامی ایران، حفظ امنیت و ارتقای محیط امنیتی کشور با استفاده از فرصت‌ها و مهار تهدیدات می‌باشد. خاورمیانه، منطقه مهمی است که دارای اهمیت استراتژیک و ژئوپلتیک خاصی بوده و امنیت و ثبات در آن، ارتباط مستقیمی با امنیت ملی جمهوری اسلامی داشته و لذا شناخت تحولات منطقه، گام مهم و مؤثری در حفظ امنیت کشور می‌باشد. تحولات جدیدی که در این منطقه رخ داده است، باعث تغییر در ساختار قدرت در منطقه شده و تهدیدات و فرصت‌هایی را برای محیط امنیتی ایران، به وجود آورده و امکان ایفای نقش ایران در شکل‌دهی به محیط منطقه‌ای جدید را افزایش داده است. در مقاله حاضر، با توجه به نقش قدرت‌های فرامنطقه‌ای در تحولات اخیر خاورمیانه، سعی شده است تا با نگاهی به مهم‎ترین این تحولات- از فروپاشی شوروی و حوادث پس از یازده سپتامبر از جمله حمله به افغانستان و عراق و طرح خاومیانه بزرگ تا انقلاب‌های عربی- تهدیدات به وجود آمده برای محیط امنیتی جمهوری اسلامی ایران، بررسی گردد.

https://fpq.bou.ac.ir/article_66701_1bb5f55fee98475d9378b21553da55bd.pdf

دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام فصلنامه علمی تخصصی فرهنگ پژوهش 10 شماره 32- زمستان 1396 2018 03 11 Opportunities and Challenges of the Islamic Movement of Pakistan In the era of Islamic awakening فرصت‎ها و چالش‎های جنبش اسلامی پاکستان در عصر بیداری اسلامی 165 196 66702 10.22081/fpq.2018.66702 FA محمد خسروی لرگانی دانشگاه Journal Article 2018 01 02 جنبش اسلامی پاکستان به علت نقاط ضعف و تهدیدهای پیش رو در رسیدن به هدف خود ناکام بوده است از آنجا که در عصر بیداری اسلامی فرصتهای جدید پیش روی این جنبش قرار گرفته است، این تحقیق به بررسی فرصت‎ها و چالش‎های جنبش اسلامی پاکستان در عصر بیداری اسلامی می‎پردازد. نقاط قوت جنبش اسلامی پاکستان عبارت است از هویت اسلامی مردم پاکستان، قوی بودن ایدئولوژی اسلام گرایی، و فعالیت گسترده گروههای اسلام گرا. نقاط ضعف جنبش اسلامی پاکستان عبارت است از تفرقه، رهبری واحد و انتخاب راهبردهای ناکارآمد. مهمترین فرصتهای پیش روی جمهوری اسلامی پاکستان، پیروزی انقلاب اسلامی ایران، خیزشهای مردمی در برخی کشورهای عربی در اثر وقوع موج جدید بیداری اسلامی، ظهور و تشکیل شبکه‌های اجتماعی مجازی باشد؛ همچنین مهم ترین تهدیدات پیش روی این جنبش عبارتند از: فشارهای آمریکا به دولت پاکستان برای محدود کردن فعالیت گروه‎های اسلامی پس از حوادث ۱۱ سپتامبر، حمایت عربستان سعودی از جریانهای تکفیری و فعالیت طالبان در نزدیکی مرزهای پاکستان می‎باشد.

https://fpq.bou.ac.ir/article_66702_8495ff7c23856e549227ba33b5fcad89.pdf

دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام فصلنامه علمی تخصصی فرهنگ پژوهش 10 شماره 32- زمستان 1396 2018 03 11 The quality of the use of jurisprudential rules as a criterion in the field of government supervision on demographic changes in the Islamic country کیفیت تقریر استفاده از قواعد فقهی به عنوان معیار در حوزه نظارت دولت بر تغییرات جمعیتی در کشور اسلامی 197 216 66703 10.22081/fpq.2018.66703 FA سهیل رایطی دانشگاه Journal Article 2017 12 26 دولت اسلامی جهت حفظ ماهیت خود لازم است نظارت خود را در ساحت‎ها و شؤون مختلف اداره کشور، یک نظارت فقهی قرار دهد زیرا در این صورت است که منتسب شدنش به اسلام صحیح شمرده می‎شود. بنابراین ضروری است جهت نظارت نمودن دولت اسلامی برتغییرات جمعیتی، معیارهایی از درون فقه در اختیار ایشان قرار گیرد تا آن را به کار گیرد. هدف از این پژوهش کیفیت استفاده از قواعد فقهی به عنوان بخشی از ظرفیت‎های فقه برای به دست آوردن معیار‎های فقهی جهت نظارت دولت در حوزه تغییرات جمعیتی می‎باشد. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی به دنبال پاسخ به این سوال است که چگونه می‎توان از ظرفیت‎های قواعد فقهی جهت به دست آوردن معیار فقهی برای نظارت دولت اسلامی استفاده نمود؟ نتایج به دست آمده در این مقاله نشان می‎دهد که می‎توان از هر یک از قواعد حرمت اختلال نظام، لا حرج، لا ضرر و نفی سبیل، به دلیل گستردگی بسیاری که در ابواب مختلف فقه دارند، به عنوان معیار فقهی جهت نظارت دولت اسلامی بر تغییرات جمعیتی استفاده نمود.

https://fpq.bou.ac.ir/article_66703_6f12e9f961c44e2fadb9a64c8d37a489.pdf